Grenzen stellen. Voor de één gaat het vrijwel vanzelf, voor de ander is het een levenslange uitdaging. Misschien herken je wel dat je altijd eerst aan de ander denkt en pas daarna aan jezelf. Of dat je toch “ja” zegt terwijl alles in je lijf “nee” roept. Grenzen stellen voelt wellicht spannend, egoïstisch of zelfs onveilig.

Vanuit systemisch perspectief is dat niet vreemd. Van jongs af aan leren we hoe we ons verhouden tot ons gezin van herkomst. Als kind ben je afhankelijk van de ander: je ouder(s). Je leert je aan te passen, neemt bepaalde rollen op je en / of je wordt loyaal aan wat er nodig is in het gezin. Vaak zó loyaal dat je jezelf voorbijloopt.

Waarom grenzen stellen lastig kan zijn

In een gezin waar spanningen, ziekte, (emotionele of fysieke) afwezigheid of andere dynamieken spelen zie je vaak dat kinderen onbewust verantwoordelijkheden op zich nemen. Verantwoordelijkheden die niet toebehoren aan het kind. Ga maar eens na. Was jij het sterke kind dat altijd klaarstond? Het brave kind dat niet tot last wilde zijn? Of het zorgende kind dat feilloos aanvoelde wat de ander nodig had?

Wanneer dit het geval was, kan het stellen van grenzen in je volwassen leven aanvoelen alsof je niet (meer) loyaal bent aan jouw systeem. Alsof je de verbinding met je gezin, je partner of je werkrelatie in gevaar brengt. Terwijl het stellen van grenzen in werkelijkheid juist een beweging terug naar jezelf is.

Grenzen zijn een plek van contact

Systemisch gezien gaat grenzen stellen niet over het optrekken van muren of jezelf afzonderen. Het gaat over weten waar jij ophoudt en de ander begint. Grenzen markeren jouw plek, jouw verantwoordelijkheid en jouw ruimte. Alleen vanuit die plek – jouw plek – kan oprechte verbinding ontstaan en ontmoeting plaatsvinden.

Een duidelijke grens heeft dus niets te maken met afstand, maar is juist een uitnodiging tot echt contact. Als je “nee” zegt tegen iets dat jou niet dient, zeg je daarmee “ja” tegen jezelf. Het geeft ruimte om vanuit echtheid en gelijkwaardigheid in verbinding te blijven. Met jezelf en de ander.

Wat helpt in het leren voelen van grenzen?

       •      Luister naar je lichaam

Je lichaam voelt meteen of iets klopt of niet. Druk op je borst, spanning in je buik of vermoeidheid zijn heldere signalen.

       •      Herken oude patronen

Vraag jezelf af: maak ik een keuze in het hier en nu? Of reageer ik vanuit mijn kind-plek, waarin ik moest zorgen of pleasen?

       •      Oefen met kleine stappen

Begin klein: neem vijf minuten langer pauze op een werkdag en zeg eerlijk dat je moe bent en geen zin hebt in die afspraak.

       •      Erken je angst

Het kan zijn dat je angst voelt om afgewezen te worden of de ander teleur te stellen. Die angst is begrijpelijk en tegelijkertijd kun je deze angst dragen.

Grenzen stellen als beweging naar volwassenheid

Systemisch gezien is het stellen van grenzen dus een beweging van jouw kind-plek naar jouw volwassen plek. Als kind had je misschien weinig keuze. Als volwassene heb je die keuze wel. Je mag de verantwoordelijkheid teruggeven die nooit van jou was. Je mag kiezen voor jezelf zonder dat de liefde verloren gaat.

Misschien is dat wel de kern: grenzen stellen gaat niet over afwijzen, maar over volledig aanwezig zijn. Zowel voor jezelf als voor de ander.

⸻

Wil je onderzoeken wat jou tegenhoudt om je grenzen te voelen of uit te spreken?

In mijn praktijk begeleid ik jou om inzicht te krijgen in de patronen die je tegenhouden voluit te leven. En help ik je de beweging te maken naar meer vrijheid en verbondenheid.